Làm thế nào để vừa trắc ẩn, vừa thẳng thắn?
/trắc ẩn/ : cảm nhận được cảm giác của người khác ~ được lòng mọi người. /thẳng thắn/ : không quanh co, không e ngại ~ khó được lòng mọi người.
Hồi học cấp ba, mình được bầu vào làm Ban Chủ Tịch của Hanoi Food Rescue chỉ sau 1 tháng tham gia tổ chức - một tổ chức có tiếng về cứu trợ thực phẩm. Lí do: mình đã thành công xử lý ổn thoả một tình huống mâu thuẫn giữa người tham gia và ban tổ chức, ngay tại sự kiện.
Oai hong ạ? : D Rất oaii. Mình được đánh giá là người có khả năng xử lý tình huống vừa nhanh, vừa hợp tình, hợp lý, một “phẩm chất” cực kì quan trọng trong ngành tổ chức sự kiện.
Không chỉ với tổ chức sự kiện, “phẩm chất” này cũng giúp mình làm rất tốt công việc CÁ NHÂN được giao khi đi làm tại Nielsen, VNG.
“Phẩm chất” này đã giúp mình nhanh chóng xây dựng mối quan hệ với mọi người. Mình đã chọn cách luôn nghĩ cho họ, luôn đặt mình vào những cảm xúc, khó khăn của họ. Do đó, mình đã rất được lòng mọi người.
Cho tới khi,
mình có một TEAM
mình là leader của một đội nhóm 4 người.
Một trong những bài toán mà hầu hết các leader mới đều gặp phải là: Làm thế nào để vừa phát triển nhân lực, vừa đảm bảo kết quả công việc trong quá trình đó?
Mình cũng cố gắng cân bằng hai yếu tố trên trong một vài năm đầu, nhưng dường như chúng không hề hiệu quả vì mình cũng đã xử lí các tình huống rất “được lòng” mọi người như thói quen, ví dụ như:
Bạn A không hoàn thành công việc được giao, mình thấy bạn gặp khó khăn ở một số bước nên không làm tiếp được. Mình nhận làm giúp bạn luôn.
Bạn B hay đi làm muộn, mình hỏi thăm thì biết là bạn hay dậy muộn vì thức khuya, ừ thì người ta đi làm cả ngày rồi mới có tí thời gian buổi tối cho bản thân, nên hiểu cho người ta. Mình làm ngơ việc bạn đi muộn.
Nếu bạn cũng là một leader và bạn từng gặp câu chuyện tương tự như mình, mình tin đó là những khởi đầu tốt để nhận ra rằng:
Chung sống và làm việc với mọi người, được lòng thôi là chưa đủ!
Bởi vì, được lòng, trong một số trường hợp, cũng giống như đang nhu mì, cho qua mọi chuyện, hy sinh cái mong muốn của mình, bù đắp bằng sự chịu đựng của mình, để người kia được làm mọi thứ họ muốn, mà không cân nhắc sự phù hợp với mình.
Được lòng, cũng giống như cách một đứa trẻ ngoan luôn cố gắng học giỏi, phải trông thật xuất sắc, thật ngoan ngoãn, làm tất cả bài tập, và không dám nói rằng “Hôm nay con mệt quá, con nghỉ sớm một hôm được không ạ?”
Dù trong công việc hay cuộc sống, chúng ta luôn phải đối mặt với những sự khác biệt, khác biệt về cấp bậc, khác biệt về vai trò, khác biệt về những mong đợi khác nhau, kết quả khác nhau.
Hy sinh mong muốn của mình để người kia thực hiện được mong muốn của họ, để mình được lòng họ. Thế nhưng, chung sống và làm việc với mọi người, được lòng thôi là chưa đủ.
Chưa đủ vì việc chỉ cố gắng được lòng người khác không thể tạo ra một mối quan hệ bền vững hay một môi trường làm việc hiệu quả.
Để có thể chung sống và làm việc với nhau, mọi người còn cần tới sự thấu hiểu lẫn nhau – thấu hiểu không chỉ về cảm xúc, mà còn về mong muốn, giới hạn, và cách mỗi người tiếp cận vấn đề. Sự thấu hiểu này giúp chúng ta không chỉ chấp nhận sự khác biệt mà còn biết cách tận dụng sự khác biệt đó để cùng phát triển.
Hơn thế nữa, mọi người cần tới sự tôn trọng lẫn nhau. Tôn trọng ở đây không chỉ là phép lịch sự bề ngoài, mà là một thái độ chân thành, nhìn nhận giá trị của đối phương, dù họ ở vị trí, vai trò, hay có quan điểm khác biệt thế nào.
Quan trọng hơn cả, đó là khả năng giao tiếp cởi mở và trung thực. Một môi trường làm việc hay mối quan hệ chỉ bền vững khi mọi người có thể chia sẻ ý kiến, cảm xúc của mình mà không sợ bị phán xét. Sự trung thực trong giao tiếp giúp giải quyết mâu thuẫn, giảm hiểu lầm và xây dựng lòng tin – yếu tố nền tảng để hợp tác lâu dài.
Thấu hiểu - tôn trọng - cởi mở & trung thực. Để làm được điều này, chúng ta cần giao tiếp thẳng thắn với nhau.
Vậy làm thế nào để có thể vừa trao đổi thẳng thắn, cởi mở, vừa trắc ẩn?
Theo Giao tiếp trắc ẩn - Nonviolent Communications, trước hết chúng ta cần:
Học cách đóng góp cho nhu cầu của người khác và coi đó là những nhu cầu hiển nhiên. Khi đó, chúng ta có một mối quan hệ tương trợ lẫn nhau, trắc ẩn với nhau và cũng thẳng thắn chia sẻ với nhau.
Những người Giao tiếp Trắc ẩn một cách thẳng thắn thường quan tâm tới việc:
Đưa ra các quan sát không phán xét và cảm xúc, nhu cầu của mình
Thấu hiểu nhu cầu của đối phương
Hỏi cách mình có thể hỗ trợ để đóng góp cho nhu cầu của họ
Đưa ra và thống nhất phương án thực hành
Ví dụ, nhóm mình có một bạn hay đi làm muộn.
Để bắt đầu cuộc hội thoại, mình sẽ bắt đầu bằng một quan-sát, không-phán-xét:
Tuần này chị thấy em đi làm muộn 3 lần.
Cảm xúc của mình là gì, cảm xúc này xuất phát từ một nhu cầu nào chưa được đáp ứng?
Có một điều quan trọng trong thoả thuận của chúng ta là mọi người sẽ có mặt đúng giờ, và như vậy mọi người cũng có thể hoàn thành công việc đúng hẹn. Khi tụi chị bắt đầu một ngày làm việc mà không có sự có mặt đúng hẹn của em, tụi chị cảm thấy lo lắng vì không biết em có gặp chuyện gì không, điều đó khiến tụi chị mất kết nối với em.
Mình có thể đưa ra đề xuất gì để hiểu hơn về nhu cầu của bạn, và hỗ trợ để đóng góp cho nhu cầu của bạn?
Chị có một đề xuất nhỏ là em có thể cho chị biết, chị có thể làm gì để có thể giúp em đi được đúng giờ không? Và có cách nào để chúng ta có thể hỗ trợ lẫn nhau đưa ra những quyết định đúng và đặt sự quan tâm phù hợp cho em và các bạn đồng nghiệp khác không?
Em nghĩ sao về những “đồng thuận” mà chúng ta đã đã thảo luận?
Trắc ẩn không có nghĩa là chúng ta phải dông dài. Trắc ẩn là đặt mình vào người khác và bày tỏ lòng mong muốn hiểu họ, đồng thời hỏi cách mình có thể hỗ trợ để đóng góp cho nhu cầu của họ.
Thẳng thắn không có nghĩa là dù có mất lòng cũng phải nói. Thẳng thắn là bày tỏ quan sát không phán xét, bày tỏ cảm xúc và nhu cầu nào không được đáp ứng dẫn đến cảm xúc đó.
Mọi người sợ nói thẳng với mình vì họ tin rằng giữa mình và họ có những khoảng cách. Những khoảng cách đó sẽ ngày càng lớn lên khi nó cố gắng được lấp đầy bởi sự im lặng.
Do đó, giao tiếp rất quan trọng, không chỉ người sếp cần học cách đồng cảm mà chính người nhân viên cũng cần học điều đó.
Cảm ơn bạn đã đọc tới đây. Mình rất vui sau khi hoàn thành mỗi bài viết về chủ đề Giao tiếp Trắc ẩn - Nonviolent Communications (NVC). Mình từng nghe cô giáo nói “Mỗi người tìm đến Giao tiếp Trắc ẩn đều vì có một nỗi đau” - Vì sao người bạn thân của tôi lại rời xa tôi? Vì sao thế giới lại mất kết nối? Vì sao trong mọi mối quan hệ đều có sự căng thẳng?. Do đó, mỗi khi viết về chủ đề này, dù rất khó khăn, nhưng mình luôn cảm thấy nhẹ nhõm vì một nỗi đau đã được thấu hiểu và tìm ra giải pháp.
Giao tiếp trắc ẩn là một thực hành cần được luyện tập hằng ngày, để có thể chung sống và làm việc với mọi người, tái tạo sự hài hoà trong tổ chức, và sống trong tâm thế chủ động, để mình luôn trong tâm thế nói những điều trong chủ ý của mình.
Bài viết rất hay ạ. Mình cũng đang quan tâm đến việc học giao tiếp trắc ẩn, không biết bạn có thể recommend một vài khóa học hay tài liệu được không. Mình cảm ơn nhiều.